środa 12 grudzień 2018

zespol new

Neofilolog nr 50/1 (2018)

 

Nr 50/1 Neofilologa dostępny online

 

Innowacyjność w glottodydaktyce – konteksty badawcze i wdrożenia

 

WPROWADZENIE

 

O innowacyjności, która w ciągu ostatnich lat stała się słowem-kluczem, powiedziano i napisano już bardzo wiele. Doceniając jej interdyscyplinarny charakter i wielopłaszczyznowość, wielokrotnie właśnie w innowacyjności upatrywano szansę na rozwiązanie wszelkich problemów. Stała się ona modna w wielu, często bardzo odległych, sferach życia: od technologii poczynając, poprzez gospodarkę, a na kulturze kończąc. Potencjał, który bez wątpienia może tkwić w działaniach o charakterze nowatorskim, wykorzystuje się także w obszarze szeroko pojętej edukacji. Potrzebę korzystania z nowatorskich rozwiązań, które w wymiarze czysto praktycznym, realizowanym np. w przestrzeni szkoły, pozwolą usprawnić i uatrakcyjnić proces kształcenia, dostrzegają m.in. nauczyciele, którzy w innowacyjności widzą szansę na jeszcze lepsze dostosowanie procesów nauczania i uczenia się do realnych potrzeb i wyzwań współczesnego świata. Postulat refleksji nad innowacyjnością, jej miejscem i rolą w edukacji podnoszą również badacze, którzy na gruncie naukowym poszukują odpowiedzi na pytanie o to, w którym momencie dane działanie faktycznie nabiera cech innowacyjności i jakie warunki należy uznać za optymalne do tego, by nowatorskie rozwiązania prowadziły do osiągnięcia projektowanych celów i usprawniały edukację. Jednym z obszarów, w którym można obserwować wpływ różnorodnych działań innowacyjnych i w którym spotykają się oczekiwania oraz działania nauczycieli i badaczy, jest glottodydaktyka.

Innowacyjność w glottodydaktyce oznacza nie tylko szansę na udoskonalenie procesu nauczania i uczenia się języków obcych, lecz także stanowi wyzwanie. Stają przed nim ci, którzy projektują, realizują i ewaluują proces kształcenia językowego. Punktem wyjścia do rozważań nad zasadnością użycia działań innowacyjnych w różnych kontekstach edukacyjnych muszą być zatem zarówno naukowa refleksja nad istotą innowacyjności, jak i próba udzielenia odpowiedzi na pytanie, czy każde działanie, w którym tkwi potencjał innowacyjności, faktycznie ją oznacza. Poważnym zagrożeniem, wobec którego stoi współczesna glottodydaktyka, jest bowiem sytuacja, w której potrzeba wprowadzania coraz to nowych rozwiązań, podyktowana głównie dążeniem do coraz bardziej innowacyjnego kształcenia językowego, bierze górę nad racjonalnością i zasadnością takich działań. Artykułowana w różnych środowiskach potrzeba działań nowatorskich w obszarze kształcenia językowego może się przejawiać zarówno w skali makro, jak i mikro, np. na gruncie rozwiązań programowych, metodycznych czy organizacyjnych, odnoszących się do edukacji szkolnej oraz wyzwań stojących przed kształceniem na poziomie akademickim. W obu przypadkach rozwiązania o charakterze innowacyjnym mogą odnosić się do poszczególnych podsystemów, sprawności językowych, ale też do konkretnych materiałów, narzędzi czy podręczników do nauki języków obcych. Wprowadzenie innowacyjnych rozwiązań w zakresie wieloaspektowych badań glottodydaktycznych pozwala nie tylko na dokładniejszą, pogłębioną ocenę różnych zjawisk, lecz także umożliwia wielopłaszczyznowe spojrzenie na dane zagadnienie i jego interdyscyplinarną analizę. Właśnie kwestii innowacyjnych kontekstów badawczych i wdrożeń, ważnych w obszarze działań glottodydaktycznych, poświęcony jest niniejszy tom.

Tekstem otwierającym tom są rozważania autorstwa Katarzyny Karpińskiej-Szaj oraz Bernadety Wojciechowskiej zawarte w artykule Przeformułowanie jako narzędzie badawcze w akwizycji języka i glottodydaktyce. Punktem wyjścia jest stwierdzenie, że włączenie przeformułowania do repertuaru metodologicznego glottodydaktyki wymaga zdefiniowania różnic w przedmiocie i celach badawczych obu wspomnianych dyscyplin, aby uchwycić potencjał i ograniczenia narzędzia, którym jest przeformułowanie. Autorki nakreśliły horyzonty badań akwizycyjnych, zwracając uwagę na zakresy, które mogą stanowić inspirację do wytyczania i realizacji celów w obszarze nauczania/uczenia się języków obcych. Dużo uwagi poświęciły kwestii przeformułowania w badaniu złożoności językowej w języku ojczystym oraz temu, w jaki sposób posłużenie się przeformułowaniem może wpływać na profilowanie glottodydaktycznych badań nad przyswajaniem/uczeniem się języków obcych. W kontekście możliwości innowacyjnego wykorzystania przeformułowania w glottodydaktyce wskazały także na wybrane konteksty empiryczne, m.in. korpusy językowe zwartych, krótkich wypowiedzi uczniów na poziomie początkującym, korpusy językowe zawierające przeformułowane teksty dłuższe w sytuacji nauki drugiego języka obcego, przeformułowanie jako trening strategiczny na potrzeby konstruowania tekstów naukowych.

W artykule Macieja Smuka Przekonania hamulcem innowacyjnego myślenia autor podkreśla, iż przekonania, które ze swej istoty znajdują odzwierciedlenie w sposobie myślenia o różnych sprawach i w postawach, stają się naturalną siłą sprawczą konkretnych zachowań. Zwraca uwagę na to, że to właśnie błędne przekonania utrudniają lub wręcz uniemożliwiają wyciąganie konstruktywnych, niestereotypowych i oryginalnych, a zatem innowacyjnych wniosków, i to one mogą być hamulcem innowacyjnego działania oraz myślenia. Zdaniem autora innowacyjność nie musi oznaczać wyłącznie działań o dużym zasięgu, a kryterium innowacyjności może spełniaćnawet drobna modyfikacja czy adaptacja, która służy poprawie dotychczasowego stanu rzeczy, także w odniesieniu do małej grupy (np. klasy). Wyjaśniając rolę przekonań w kontekście tak rozumianych działań innowacyjnych, autor wskazuje na ich ogólne źródła, rodzaje i funkcje, prezentuje przekonania odnoszące się do nauki języków obcych i przedstawia wnioski płynące z badania z wykorzystaniem autorskiego kwestionariusza przekonań na temat nauki języków obcych.

W tekście Innowacja na drodze praktycznie użytecznej aplikacji? Przyczynek na rzecz dialogu pomiędzy glottodydaktyką a językoznawstwem Magdalena Pieklarz-Thien podejmuje rozważania na temat innowacyjności i optymalizacji działań dydaktycznych na przykładzie inkorporacji i adaptacji nowszych ustaleń i wyników badań nad językiem w glottodydaktyce. Autorka poddaje dyskusji twierdzenie, iż innowacja w glottodydaktyce uwarunkowana jest przyrostem wiedzy glottodydaktycznej, odbywającym się m.in. na podstawie uzasadnionych poznawczo i metodologicznie poprawnych ujęć interdyscyplinarnych. Pieklarz-Thien uznaje język za wieloaspektowy przedmiot poznania, do którego dostęp warunkują różne perspektywy badawcze wynikające ze zróżnicowanych orientacji teoretycznych i dyscyplinarnych. Właściwe zrozumienie związku pomiędzy glottodydaktyką a językoznawstwem jest wstępnym warunkiem podjęcia prawdziwie interdyscyplinarnych i innowacyjnych adaptacji wybranych konstruktów pochodzących z językoznawstwa w glottodydaktyce. Swoje rozważania autorka ilustruje na przykładzie obszaru badawczego z pogranicza obu dyscyplin.

Autorzy tekstu Wpływ świata wirtualnego Second Life na zmiany w poziomie motywacji, lęku językowego i doświadczenia nudy u studentów filologii angielskiej – Joanna Zawodniak i Mariusz Kruk – wychodzą od stwierdzenia, że sukces w nauce języka obcego jest zazwyczaj utożsamiany z osiągnięciem przez ucznia celu/celów, jaki/jakie sobie wyznaczył. Cele te wynikają z różnych motywów, które kierują uczniem. Ich spełnienie w dużym stopniu uzależnione jest od warunków, w jakich przebiega proces opanowywania języka. Wśród czynników oddziałujących na naukę języka docelowego autorzy wymieniają m.in. motywację, lęk językowy i doświadczenie nudy. Zawodniak i Kruk podejmują próbę zgłębienia sposobu, w jaki zmienne te będą się kształtować pod wpływem wizyt podmiotów badawczych w świecie wirtualnym Second Life (SL), uznając, że 10-letnia już obecność tej platformy na rynku glottodydaktycznym skłania do zastanowienia się nad możliwościami używania jej jako środowiska inspirującego ucznia do własnych poszukiwań i wpływającego na jego postawę wobec przyswajanego języka. Rozważania empiryczne autorzy poprzedzają charakterystyką konstruktów motywacji, lęku językowego i nudy z perspektywy teorii złożonych systemów dynamicznych.

Jarosław Krajka, autor tekstu Od światów wirtualnych do mediów społecznościowych –o innowacyjnym wykorzystaniu internetowych platform glottodydaktycznych w kształceniu neofilologicznym, koncentruje się na wyzwaniach, które w obszarze kształcenia neofilologicznego powstały wraz z rozwojem e-learningu, dostrzegając w systemach i narzędziach e-learningowych możliwości uzupełnienia procesu dydaktycznego. Autor przekonuje, że jeśli w kształceniu językowym, kulturowym czy zawodowymrealizowanym na odległość z powodzeniem wykorzystuje się narzędzia typu Moodle, Canvas czy Blackboard , spełniające rolę środków glottodydaktycznych, to warto wykorzystać możliwości realizacji procesu dydaktycznego również za pośrednictwem innych narzędzi, systemów czy platform (np. platformy LISTiG, WebClass, ClipFlair, Second Life, czy media społecznościowe). Autor prezentuje analizę porównawczą kilku wybranych systemów służących do wspomagania edukacji językowo-kulturowej oraz przygotowania zawodowego studentów neofilologii.

Innowacje metodologiczne – zastosowanie innowacyjnych technik elicytacji w badaniu kompetencji kolokacyjnej to tytuł tekstu Joanny Targońskiej, poświęconego zarówno samej kompetencji kolokacyjnej jako elementowi kompetencji leksykalnej, jak i metodologii badań tejże kompetencji. Celem artykułu jest wskazanie nowatorskiego ujęcia kompetencji leksykalnej, traktowanej jako składowa określonych podkompetencji. Autorka wychodzi od pojęcia kompetencji kolokacyjnej, akcentując szczególnie jej trójczłonowość. Następnie podejmuje się opisu metodologii badań glottodydaktycznych, ze szczególnym uwzględnieniem form elicytacji odnoszących się do metodologii zbierania danych empirycznych. W kontekście badań nad kompetencją kolokacyjną autorka poddaje krytycznej analizie stosowane dotychczas techniki elicytacji oraz narzędzia badawcze służące zbieraniu danych empirycznych. W ostatniej części rozważań wskazuje także na innowacyjne techniki elicytacji umożliwiające uchwycenie kompetencji kolokacyjnej w jej trójczłonowości.

Agnieszka Andrychowicz-Trojanowska w tekście Eksperymentalna glottodydaktyka okulograficzna na przykładzie badań własnych przedstawia urządzenie – okulograf, który może stanowić istotne wsparcie aparaturowe badań z obszaru humanistyki, w tym lingwistyki i glottodydaktyki. Na podstawie własnych badań, w których uczestniczyli m.in. uczniowie ze specjalnymi potrzebami edukacyjnymi (dysleksja), autorka wykazuje, że w przypadku podręczników do nauki języków obcych istotne z punktu widzenia procesu nauczania/uczenia się i jego efektywności są następujące czynniki: rozmieszczenie konkretnych elementów materiału w odpowiednich miejscach, kolor tła tekstu, kształt i kolor czcionki, sposób wyróżniania fragmentów tekstu oraz sposób realizacji poleceń i pracy z materiałem. Mając na uwadze osobę uczącego się, który jest odbiorcą finalnym podręcznika, autorka rekomenduje wykorzystanie takich narzędzi jak okulograf do poznania możliwości percepcyjnych ucznia i jego zachowań wzrokowych oraz takie dostosowanie do nich układu proponowanych materiałów, aby wspomóc m.in. osoby ze zdiagnozowaną dysleksją.

W tekście Intuicja w uczeniu się języków obcych Wioletta Piegzik zajmuje się zagadnieniem intuicji językowej jako dyspozycji mentalnej umożliwiającej umożliwiającej    urozwikłanie pojawiających się trudności językowych lub podejmowanie decyzji językowych w sposób szybki i spontaniczny, czyli taki, który nie obciąża systemu poznawczego. Zdaniem autorki intuicja językowa należy do zjawisk, które wymagają pogłębionej refleksji badawczej. Swoje rozważania rozpoczyna od przedstawienia różnych definicji pojęcia intuicji językowej obecnych na gruncie językoznawstwa i dydaktyki językowej. Na podstawie przeprowadzonej analizy prezentuje zestawienie, którego celem jest ukazanie różnic pomiędzy działaniami intuicyjnymi, automatycznymi oraz kontrolowanymi, czyli świadomymi. Podejście to ma służyć lepszemu uchwyceniu specyfiki intuicji językowej oraz wskazaniu jej roli w procesie uczenia się języka oraz komunikowania. W końcowej części artykułu autorka koncentruje się na sposobie działania intuicji językowej i prowadzi rozważania nad tym, które czynniki można uznać za sprzyjające intuicji i ją uaktywniające.

Czesław Kiński i Jacek Łagun, autorzy tekstu Nihil Novi – Content and Language Integrated Learning in “England and the English” by Władysław Kospoth-Pawłowski, podejmują temat zintegrowanego kształcenia przedmiotowo-językowego i jego miejsca w programach nauczania języków obcych w wielu krajach. Autorzy podkreślają, że w nowoczesnych podręcznikach można odnaleźć całe sekcje poświęcone w całości CLIL oraz elementy tego typu kształcenia w lekcjach poświęconych nauczaniu gramatyki i leksyki. W swoich rozważaniach odnoszą się do wydanego w Polsce w roku 1930 podręcznika England and the English Władysława Kospoth-Pawłowskiego, uznając go za pozycję nowoczesną i wyprzedzającą swoje czasy pod względem myśli metodycznej. Kiński i Łagun wykazują, że to, co współcześnie określa się jako innowację, w praktyce często oznacza wprowadzenie do dydaktyki mainstreamowej elementów obecnych w dydaktyce także wcześniej, ale prezentowanych w innej, uwspółcześnionej formie.

Mamy nadzieję, że artykuły zamieszczone w niniejszym numerze spotkają się z Państwa zainteresowaniem i staną się inspiracją do dalszych poszukiwań. Życzymy Państwu przyjemnej lektury.

 

Mariola Jaworska
Magdalena Makowska

 

 

Galeria

018fddc152eef8041e2acf94005c58d0
0857b56aedce102f0024f107d4aef724
0ef62615faa484e14a6bb0f9dc44b749
16662d029bba95cbf6bbef97c613af49
1fc98590ded656c5d8e807b493033786
20150907-095216
20150907-101331
20150907-181505
20150907-182448
20150907-184118
20150908-152111
20150908-191837
20150908-192449
20dc9235082d8fd928ee4861870491c3
226f7480c69915d648ea0c499a61b6b5
22e3b00075447b375dfff70c84600a18
268a3c27647ee6dcd4f08431d7564649
295ad73d0bad7925d8f1bae9361c44e1
324444354c9185186b1b30029a8cd79f
3301ceac1ffd4b133a523875d0a7db85
3981442cf819891808a6b99bb5e7892f
3a4b02ba67d6ffed452fbbcd88783a3b
4089cbb3e265cc0168c845db494cebc0
4f57b74b64897843f869bd33f2e0ab0d
531d85214fe252e45d34954b2113474b
578a49e5fea795855ca070ba8358bee6
585c0eb39a29c991258c5f75bce3de5b
5a5fdfb17011be4ca8dbda295c739759
6082564246703d8b4da5c839c272071d
6cae7d6b4a97c8b818e6f9a571f833a2
6dc96f9339a599df57baa3b58d1d08d4
704feb1c3a15f5b102ff281ce75e48b9
7378fa177fa28e0febfa2b63cd1ccfcd
7605d81c995083764231a1fe1f670219
7756946e8594388bf66dba451a61d454
7a7fac32f512aabd57ce68e4000ae433
7ecf09a5bafde064823fe60047eabea0
7fa6a420b88c9b2044187da2ec33e472
87b802c8e8837383d7e157d80e5bc843
94c107e15ad117f1fe3011332a1c9913
9f0157b1881d237b63e936d3c56542af
a0cb16494f2e53ccd6c0966629381c00
a82635d53bd029a602c232aec9f87340
ab99b7a4cacdaa1b33d98d2640740115
ad3f296a511458363bdae2a237930e7b
c8a2199086242a58a2d6eb58ab0be29a
d72fb97edd493bcf3a5b1f94413600e9
ddd26606bb2660aee50d32326de9134c
dscn4444
dscn4451
dscn4471
dscn4489
dscn4490
dscn4503
dscn4512
dscn4514-1
dscn4529
dscn4531
dscn4540
dscn4543
dscn4550
dscn4560
dscn4575
dscn4601
dscn4610
e0f8fcf5b774653ab757daf72f5a5e88
e95af6e413fb9e1c1141b01d4227bfd6
ea819af27c12045cdeb7bdd219041520
edfb868bfc38ce0549fd42cb7e71eb8b
f87515b40e6f1c8455f11fb50358520f
fa6b3a2fb967234b00119710d64d60b8
fba5b0eb310d3b55531693db1e466526
fc6007453b25ccb4546075285b877ca1
imag0123
imag0126
imag0130
imag0134
imag0137
imag0138-burst012
imag0139-burst016
img-0057
img-0067
img-0071
img-0075
img-0080
img-1930
img-1931
img-1933
img-1941
img-1942
img-1943
img-1945
img-1949
img-1952
img-1955
img-1983
mid_20150907-095216
mid_20150907-101331
mid_20150907-181505
mid_20150907-182448
mid_20150907-184118
mid_20150908-152111
mid_20150908-191837
mid_20150908-192449
mid_dscn4444
mid_dscn4451
mid_dscn4471
mid_dscn4489
mid_dscn4490
mid_dscn4503
mid_dscn4512
mid_dscn4514-1
mid_dscn4529
mid_dscn4531
mid_dscn4540
mid_dscn4543
mid_dscn4550
mid_dscn4560
mid_dscn4575
mid_dscn4601
mid_dscn4610
mid_imag0123
mid_imag0126
mid_imag0130
mid_imag0134
mid_imag0137
mid_imag0138-burst012
mid_imag0139-burst016
mid_img-0057
mid_img-0067
mid_img-0071
mid_img-0075
mid_img-0080
mid_img-1930
mid_img-1931
mid_img-1933
mid_img-1941
mid_img-1942
mid_img-1943
mid_img-1945
mid_img-1949
mid_img-1952
mid_img-1955
mid_img-1983
th_20150907-095216
th_20150907-101331
th_20150907-181505
th_20150907-182448
th_20150907-184118
th_20150908-152111
th_20150908-191837
th_20150908-192449
th_dscn4444
th_dscn4451
th_dscn4471
th_dscn4489
th_dscn4490
th_dscn4503
th_dscn4512
th_dscn4514-1
th_dscn4529
th_dscn4531
th_dscn4540
th_dscn4543
th_dscn4550
th_dscn4560
th_dscn4575
th_dscn4601
th_dscn4610
th_imag0123
th_imag0126
th_imag0130
th_imag0134
th_imag0137
th_imag0138-burst012
th_imag0139-burst016
th_img-0057
th_img-0067
th_img-0071
th_img-0075
th_img-0080
th_img-1930
th_img-1931
th_img-1933
th_img-1941
th_img-1942
th_img-1943
th_img-1945
th_img-1949
th_img-1952
th_img-1955
th_img-1983

Gościmy

Odwiedza nas 49 gości oraz 0 użytkowników.

Konferencje

Neofilolog 51/2

neo 452

Koła PTN