niedziela 19 listopad 2017

zespol new

Neofilolog nr 43/2 (2014)

 Neofilolog nr 43/2 (2014)

Nr 43/2 Neofilologa dostępny online

WPROWADZENIE

We współczesnej dydaktyce językowej dostrzegamy wyraźny prymat kompetencji komunikacyjnej nad kompetencją lingwistyczną. Tymczasem kompetentny użytkownik języka powinien wykazywać się nie tylko skutecznością ko-munikacyjną polegającą na efektywnym zdobywaniu i przekazywaniu informacji, ale również poprawnością używanych środków językowych, które posłużą mu do tworzenia bezbłędnych wypowiedzeń w mowie i piśmie, zapewniając tym samym skuteczny, niebudzący wątpliwości przepływ informacji od nadawcy do odbiorcy. O kompetencji lingwistycznej użytkownika języka świadczy opanowanie przez niego poszczególnych podsystemów przyswajanego ję-zyka, które z kolei składają się na ogólny system tego języka. To w jakim zakresie opanowaliśmy poszczególne podsystemy języka oraz w jakim stopniu jesteśmy w stanie poprawnie posługiwać się nimi wpływa bezpośrednio na skuteczność porozumiewania na różnych poziomach zaawansowania językowego. Warto uświadomić uczącym się języka, że ich kompetencja komunikacyjna zależy w dużym stopniu od opanowania poszczególnych podsystemów językowych. Rolą nauczycieli języków jest równoległe i równomierne rozwijanie zarówno kompetencji komunikacyjnej, jak i kompetencji lingwistycznej, uwzględniając w organizowanym procesie glottodydaktycznym wszystkie komponenty składające się na ogólny system języka. Niestety, w praktyce szkolnej, nader często obserwujemy marginalne traktowanie czy wręcz pomijanie tego czy innego podsystemu języka. Obserwacje te potwierdzają się także w wynikach licznych badań diagnostyczno-ewaluacyjnych dotyczących stopnia opanowania poszczególnych podsystemów języków obcych nauczanych w polskich szkołach, które były publikowane między innymi we wcześniejszych numerach Neofilologa.

Kolejny, 43 numer Neofilologa poświęcamy zatem wybranym teoretycznym i praktycznym problemom powiązanym z nauczaniem i uczeniem się poszczególnych podsystemów języków obcych. Nadesłane artykuły wpisujące się w tematyczny numer Neofilologa, któremu nadaliśmy tytuł Podsystemy języka w praktyce glottodydaktycznej zostały opracowane przez polskich autorów, których badania dotyczą przyswajania fonetyki, leksyki i gramatyki przez Polaków uczących się języków: angielskiego, niemieckiego i francuskiego. Najwięcej miejsca zajmują badania z zakresu podsystemu leksykalnego, najmniej fonetycznego i gramatycznego. Niestety nie wpłynęła żadna praca, która omawiałaby stan współczesnych badań nad opanowywaniem systemu ortograficznego w języku obcym. Nadesłane propozycje artykułów również w ja-kimś stopniu ukazują wagę jaką przywiązuje się w badaniach glottodydaktycznych do problematyki akwizycji poszczególnych podsystemów języka. Prym wiedzie słownictwo, traktowane jako niezbędny element do przeprowadzenia skutecznej komunikacji językowej. Na dalszy plan schodzą umiejętności poprawnego rozróżniania dźwięków i elementów prozodycznych języka obcego, a także poprawnej artykulacji głosek i stosowania w wypowiedzeniach różnych akcentów, wzorców rytmicznych czy intonacyjnych. Problematyka opanowywania podsystemu morfoskładniowego języka obcego, kiedyś wszechobecna w opracowaniach glottodydaktycznych też nie znalazła większego zain-teresowania wśród Autorów, którzy chcieli podzielić się wynikami swoich prac badawczych z Czytelnikami Neofilologa.

W sumie, publikujemy siedem artykułów, których autorami są pracownicy naukowo-dydaktyczni polskich uczelni, zajmujący się badaniami z zakresu funkcjonowania i przyswajania fonetyki, leksyki i gramatyki w języku obcym. Wszystkie prace mają charakter teoretyczno-pragmatyczny i w moim przekonaniu mogą stanowić ciekawy materiał do dyskusji na temat kształtowania kompetencji lingwistycznej polskich uczniów, studentów, a także osób dorosłych uczących się języków obcych w warunkach szkolnych i poza placówkami szkolnymi.

Najnowszy numer Neofilologa otwiera artykuł Tomasza Roga, w którym autor prezentuje opinie polskich nauczycieli języków obcych dotyczące używania języka ojczystego na lekcjach języka obcego i udziału języka pierwszego w rozwijaniu obcojęzycznej kompetencji komunikacyjnej. W momencie roz-poczynania nauki języka obcego, podsystemy języka ojczystego są w znacznym stopniu zinterioryzowane i stanowią solidną bazę do nabywania innych systemów językowych. Czy są one pomocne czy stanowią barierę w przyswajaniu poszczególnych podsystemów języka obcego i nabywaniu sprawności komunikacyjnych? Autor w sposób systematyczny i przekonywujący prezentuje argumenty za i przeciw używania języka ojczystego na zajęciach z języka obcego, dokonując uporządkowanego przeglądu literatury traktującej o roli języka pierwszego w procesie nauczania i uczenia się języka obcego. Artykuł zawiera również wyniki sondażowego badania ankietowego dotyczącego zasadności i okoliczności używania języka polskiego przez nauczycieli języków obcych podczas prowadzonych przez nich zajęć językowych w różnych typach szkół. Artykuł Wioletty Piegzik poświęcony został przyswajaniu podsystemu fonicznego języka obcego na przykładzie języka francuskiego. Jest to ciekawe, oryginalne spojrzenie na rolę wcześniejszego umuzykalnienia ucznia na nabywanie umiejętności rozpoznawania i produkcji głosek języka obcego oraz wszystkich pozostałych elementów prozodycznych towarzyszących mowie ludzkiej. Przeprowadzone przez autorkę badanie własne, którego sprawozda-nie odnajdujemy w drugiej części artykułu jest próbą udzielenia odpowiedzi na pytanie o zależności występujące pomiędzy umuzykalnieniem ucznia, a efektywnością w przyswajaniu podsystemu fonicznego języka obcego. Podobnie jak w przypadku badania ankietowego Tomasza Roga, zaprezentowane wyniki badań Wioletty Piegzik mogą być traktowane jako przyczynek do dalszych badań empirycznych nad rolą muzyki i umuzykalnienia w procesie nauczania i uczenia się języków obcych. Zaprezentowany w artykule materiał stanowi bardzo intrygujący obszar refleksji nad zależnościami mogącymi występować pomiędzy kompetencjami ogólnymi i kompetencjami językowymi. Przez wielu teoretyków i praktyków zajmujących się zagadnieniami efektywnego przyswajania języków obcych i nabywania sprawności komunikacyjnych, podsystem leksykalny języka jest uznawany za kluczowy w procesie optymalnego porozumiewania się. Znajomość słownictwa ogólnego i specjalistycznego, słownictwa z różnych rejestrów językowych, skuteczne zapa-miętywanie słów i posługiwanie się nimi w określonych obszarach i dziedzi-nach życia codziennego oraz zawodowego wydaje się być najistotniejsze w opinii nauczycieli języków obcych jak i samych uczniów. Zarówno jedni jak i drudzy zgodnie podkreślają w przeprowadzanych wielokrotnie badaniach ankietowych, że to podsystem leksykalny jest najważniejszy w nauce języka obcego i na poznawanie, a także utrwalanie i poszerzanie znajomości słownic-twa powinno się poświęcać najwięcej czasu na lekcjach języka obcego.

Serię prac poświęconych glottodydaktycznym aspektom przyswajania słownictwa obcojęzycznego otwiera artykuł Gabrieli Gorącej-Sawczyk na temat różnorodności technik uczenia się słownictwa w języku obcym. Autorka próbuje przede wszystkim wskazać na techniki sprzyjające efektywnej memoryzacji leksyki i wskazuje na konieczność zapoznawania uczących się języka obcego nie tylko z samym słownictwem obcojęzycznym, ale również z technikami, które ułatwiają jego zapamiętywanie i optymalne posługiwanie się zgromadzonym leksykonem w procesie porozumiewania się w sytuacjach życia codziennego i zawodowego. Jedną ze składowych szeroko rozumianej kompetencji leksykalnej jest kompetencja kolokacyjna, która do tej pory była pomijana w rozważaniach na temat przyswajania słownictwa obcojęzycznego i nabywania kompetencji poprawnego posługiwania się słownictwem w języku obcym O tym niedosta-tecznie rozpoznanym komponencie kompetencji leksykalnej traktuje artykuł autorstwa Joanny Targońskiej, która we wcześniejszych swoich badaniach i publikacjach zajmowała się już problematyką kolokacji i kolokacyjności. Wychodząc z założenia, że kolokacje stanowią istotny element każdego systemu leksykalnego, Autorka usiłuje dowieść zasadności rozwijania kompetencji kolokacyjnej w procesie nauczania i uczenia się języka, bez której opanowanie podsystemu leksykalnego wydaje się być niepełne i fragmentaryczne. Artykuł zawiera także praktyczne wskazówki dotyczące opanowywania przez uczących się języków obcych połączeń międzywyrazowych ze szczególnym uwzględnieniem produktywnego aspektu kompetencji kolokacyjnej istotnej z punktu widzenia przyswajania języka oraz posługiwania się nim w procesie porozumiewania się. Stąd też postulat uwzględnienia i włączenia w większym zakresie kolokacji na zajęciach językowych. Rozważania Joanny Targońskiej mogą stanowić istotny materiał do dyskusji na temat kompetencji kolokacyjnej w kontekście ogólnych rozważań na temat przyswajania podsystemu lek-sykalnego języka obcego i nabywania ogólnej kompetencji leksykalnej. Kolejny artykuł na temat opanowywania słownictwa obcojęzycznego dotyczy analizy wybranych trudności polskich uczniów uczących się języka niemieckiego w przyswajaniu znaczenia wyrazów powodowanych tzw. międzyjęzykową interferencją kulturową. Izabela Bawej w swojej pracy zwraca uwagę na fakt, iż w każdym języku określona rzeczywistość pozajęzykowa może być wyrażona w odmienny sposób wynikający ze sposobu postrzegania świata, a także dostępnych środków językowych w danym języku, które tę rzeczywistość opisują. Różnice pomiędzy sposobami odzwierciedlania rzeczywistości pozajęzykowej w języku ojczystym ucznia i nabywanym językiem obcym mogą być przyczyną powstawaniu licznych błędów leksykalnych. Takim właśnie błędom poświęca swój tekst autorka artykułu, przytaczając przykłady błędnych użyć leksyki niemieckojęzycznej. Aleksandra Szudy-Sojak na przykładzie języka angielskiego zwraca uwagę na teoretyczne i praktyczne aspekty przyswajania idiomów w języku obcym. Autorka przybliża czytelnikowi kognitywną teorię metafor, próbując wskazać jej przydatność w procesie nauczania i uczenia się słownictwa obco-języcznego. Możliwość zastosowania paradygmatu kognitywnego wyrażeń leksykalnych o charakterze idiomatycznym na przykładzie angielskich idiomów z wyrazem „hand” stanowi ciekawy przyczynek do rozważań na temat możliwości zastosowania założeń lingwistyki kognitywnej w celu zoptymalizo-wania procesu uczenia się języka obcego, ze szczególnym uwzględnieniem jego podsystemu leksykalnego. Ostatni artykuł został przygotowany przez Iwonę Janowską i Agnieszkę Rabiej, które jako jedyne podjęły się omówienia rozwijania kompetencji gra-matycznej na lekcjach języka obcego. Refleksja na temat nauczania i uczenia się gramatyki stale towarzyszy dyskusjom dotyczącym przyswajania języków obcych. Chociaż wiele już napisano i powiedziano o roli i sposobach naucza-nia/uczenia się gramatyki, to wydaje się, że rozważania na temat przyswajania podsystemu morfoskładniowego języka są nadal potrzebne i niezbędne, zwłaszcza jeśli prowadzi się je w kontekście tak modnej obecnie dydaktyki zadaniowej. Wskazanie na zadanie jako jedną z form świadomego uczenia się struktur językowych jest propozycją nie tylko oryginalną, ale również pobudzającą do refleksji i dyskusji. Artykuł z całą pewnością zainteresuje czytelników chcących dowiedzieć się więcej o samej dydaktyce zadaniowej jak i o jej przydatności w procesie refleksyjnego nauczania gramatyki.

Nadesłane i opublikowane w tym numerze Neofilologa artykuły nie wyczerpują problematyki podsystemów języka w praktyce glottodydaktycznej. Mogą one jedynie stanowić punkt wyjścia do dalszych studiów i bardziej obszernych prac dotyczących zasygnalizowanych zagadnień w obrębie każdego podsystemu językowego. Mam nadzieję, że prace udostępnione w 43 numerze Neofilologa pozwolą choć w niewielkim stopniu przyciągnąć uwagę badaczy, pracowników naukowo-dydaktycznych oraz nauczycieli języków obcych na istotne, a często pomijane zagadnienia dotyczące nabywania kompetencji lingwistycznej, opa-nowywania poszczególnych podsystemów języka obcego bez znajomości któ-rych pełna i poprawna komunikacja w języku wydaje się być niemożliwa.

W imieniu autorów i moim własnym, pragnę podziękować wszystkim Recenzentom, którzy poświęcili swój czas, podzielili się swoją wiedzą i cennymi uwagami w nadesłanych recenzjach artykułów, co pozwoliło na ostateczne przygotowanie tekstów do druku.

Wyrażam nieśmiałe przekonanie, że zagadnienie nauczania i uczenia się podsystemów języka znajdzie właściwe miejsce w pracach polskich glottodydaktyków i jeszcze wielokrotnie będzie gościć na łamach Neofilologa.

Mieczysław Gajos

Galeria

018fddc152eef8041e2acf94005c58d0
0857b56aedce102f0024f107d4aef724
0ef62615faa484e14a6bb0f9dc44b749
16662d029bba95cbf6bbef97c613af49
1fc98590ded656c5d8e807b493033786
20150907-095216
20150907-101331
20150907-181505
20150907-182448
20150907-184118
20150908-152111
20150908-191837
20150908-192449
20dc9235082d8fd928ee4861870491c3
226f7480c69915d648ea0c499a61b6b5
22e3b00075447b375dfff70c84600a18
268a3c27647ee6dcd4f08431d7564649
295ad73d0bad7925d8f1bae9361c44e1
324444354c9185186b1b30029a8cd79f
3301ceac1ffd4b133a523875d0a7db85
3981442cf819891808a6b99bb5e7892f
3a4b02ba67d6ffed452fbbcd88783a3b
4089cbb3e265cc0168c845db494cebc0
4f57b74b64897843f869bd33f2e0ab0d
531d85214fe252e45d34954b2113474b
578a49e5fea795855ca070ba8358bee6
585c0eb39a29c991258c5f75bce3de5b
5a5fdfb17011be4ca8dbda295c739759
6082564246703d8b4da5c839c272071d
6cae7d6b4a97c8b818e6f9a571f833a2
6dc96f9339a599df57baa3b58d1d08d4
704feb1c3a15f5b102ff281ce75e48b9
7378fa177fa28e0febfa2b63cd1ccfcd
7605d81c995083764231a1fe1f670219
7756946e8594388bf66dba451a61d454
7a7fac32f512aabd57ce68e4000ae433
7ecf09a5bafde064823fe60047eabea0
7fa6a420b88c9b2044187da2ec33e472
87b802c8e8837383d7e157d80e5bc843
94c107e15ad117f1fe3011332a1c9913
9f0157b1881d237b63e936d3c56542af
a0cb16494f2e53ccd6c0966629381c00
a82635d53bd029a602c232aec9f87340
ab99b7a4cacdaa1b33d98d2640740115
ad3f296a511458363bdae2a237930e7b
c8a2199086242a58a2d6eb58ab0be29a
d72fb97edd493bcf3a5b1f94413600e9
ddd26606bb2660aee50d32326de9134c
dscn4444
dscn4451
dscn4471
dscn4489
dscn4490
dscn4503
dscn4512
dscn4514-1
dscn4529
dscn4531
dscn4540
dscn4543
dscn4550
dscn4560
dscn4575
dscn4601
dscn4610
e0f8fcf5b774653ab757daf72f5a5e88
e95af6e413fb9e1c1141b01d4227bfd6
ea819af27c12045cdeb7bdd219041520
edfb868bfc38ce0549fd42cb7e71eb8b
f87515b40e6f1c8455f11fb50358520f
fa6b3a2fb967234b00119710d64d60b8
fba5b0eb310d3b55531693db1e466526
fc6007453b25ccb4546075285b877ca1
imag0123
imag0126
imag0130
imag0134
imag0137
imag0138-burst012
imag0139-burst016
img-0057
img-0067
img-0071
img-0075
img-0080
img-1930
img-1931
img-1933
img-1941
img-1942
img-1943
img-1945
img-1949
img-1952
img-1955
img-1983
mid_20150907-095216
mid_20150907-101331
mid_20150907-181505
mid_20150907-182448
mid_20150907-184118
mid_20150908-152111
mid_20150908-191837
mid_20150908-192449
mid_dscn4444
mid_dscn4451
mid_dscn4471
mid_dscn4489
mid_dscn4490
mid_dscn4503
mid_dscn4512
mid_dscn4514-1
mid_dscn4529
mid_dscn4531
mid_dscn4540
mid_dscn4543
mid_dscn4550
mid_dscn4560
mid_dscn4575
mid_dscn4601
mid_dscn4610
mid_imag0123
mid_imag0126
mid_imag0130
mid_imag0134
mid_imag0137
mid_imag0138-burst012
mid_imag0139-burst016
mid_img-0057
mid_img-0067
mid_img-0071
mid_img-0075
mid_img-0080
mid_img-1930
mid_img-1931
mid_img-1933
mid_img-1941
mid_img-1942
mid_img-1943
mid_img-1945
mid_img-1949
mid_img-1952
mid_img-1955
mid_img-1983
th_20150907-095216
th_20150907-101331
th_20150907-181505
th_20150907-182448
th_20150907-184118
th_20150908-152111
th_20150908-191837
th_20150908-192449
th_dscn4444
th_dscn4451
th_dscn4471
th_dscn4489
th_dscn4490
th_dscn4503
th_dscn4512
th_dscn4514-1
th_dscn4529
th_dscn4531
th_dscn4540
th_dscn4543
th_dscn4550
th_dscn4560
th_dscn4575
th_dscn4601
th_dscn4610
th_imag0123
th_imag0126
th_imag0130
th_imag0134
th_imag0137
th_imag0138-burst012
th_imag0139-burst016
th_img-0057
th_img-0067
th_img-0071
th_img-0075
th_img-0080
th_img-1930
th_img-1931
th_img-1933
th_img-1941
th_img-1942
th_img-1943
th_img-1945
th_img-1949
th_img-1952
th_img-1955
th_img-1983

Gościmy

Odwiedza nas 23 gości oraz 0 użytkowników.

Konferencje

Neofilolog 47/2

neo 452

Koła PTN