wtorek 21 listopad 2017

zespol new

Neofilolog nr 47/2 (2016)

 

Nr 47/2 Neofilologa dostępny online

 

Badania nad wielojęzycznością i rozwojem kompetencji międzykulturowej

 

WPROWADZENIE

Wiodącym tematem tekstów, które znajdują się w niniejszym numerze Neofilologa jest fascynujący poznawczo i metodologicznie teren badań empirycznych nad wielojęzycznością i rozwojem kompetencji międzykulturowej. Samo zjawisko wielojęzyczności stanowi nie lada wyzwanie dla badaczy z rozmaitych horyzontów poznawczych, starających się o jego kompletną definicję i opis, podobnie zresztą jak ma to miejsce w pracach nad kompetencją międzykulturową. W tomie, który właśnie przekazujemy naszym Czytelnikom z wyzwaniem tym zmierzyli się glottodydaktycy, dla których wspomniana tematyka jest kluczowa w kontekście współczesnych podejść do nauczania i uczenia się języków obcych. Jakie problemy badawcze wynikają z wielojęzyczności i międzykulturowości? Jak je operacjonalizować w badaniach empirycznych? Jakie techniki zbierania danych pozwolą na ich rzetelne wyselekcjonowanie z całego szeregu innych danych związanych równie blisko z procesem kształcenia językowego? I wreszcie, jakie wnioski i sugestie płyną z badań prowadzonych nad tymi zagadnieniami? To tylko niektóre pytania, na które próbowali odpowiedzieć Autorzy niniejszego tomu.

Tomasz Róg („Glottodydaktyczne obszary badań nad kompetencją międzykulturową”) poddał analizie ponad sto publikacji dotyczących rozwijania kompetencji międzykulturowej, przede wszystkim w kontekście kompetencji nauczyciela języków obcych, ale także uczących się w klasie językowej. Warto przekonać się, jaka jest, w tym świetle, diagnoza stanu zaawansowania refleksji zarówno teoretycznej, jak i empirycznej dotycząca tego złożonego obszaru badawczego.

W artykule Emilii Wąsikiewicz-Firlej („Język i tożsamość w rodzinie transnarodowej: studium przypadku”) omówione zostało studium przypadku jako zasadna technika przy zainteresowaniu biografią językową dziecka w rodzinie o różnych narodowościach rodziców, dodatkowo mieszkających poza krajami ich pochodzenia. Ten obfitujący w szczegółowe dane wywód pokazuje, na ile wielojęzyczność można w pewnym sensie „wymusić” na dziecku, a na ile pozostaje ona przede wszystkim autonomicznym wyborem samego dziecka, nawet kilkuletniego.

Inspirujące do wielu przemyśleń dane można zebrać także kwestionariuszem ankiety, nawet ograniczając się wyłącznie do jednego pytania mającego wywołać pisemne wypowiedzi badanych, odwołujących się do własnych przekonań i doświadczeń. Maciej Smuk („Bariery w nauce języków obcych – perspektywa uczących się”) dzieli się informacjami zebranymi w ten sposób na temat barier w uczeniu się języka obcego, które studenci kierunków filologicznych i niefilologicznych przywołują w swoich wypowiedziach. Jak się okazuje, bariery funkcjonują w ich wyobrażeniu nie zawsze zgodnie z oczekiwaniami badaczy dotyczącymi chociażby profilu filologicznego lub niefilologicznego studenta.

Inną techniką badawczą posłużyli się Krystyna Szymankiewicz i Radosław Kucharczyk („Mapy myśli jako narzędzie badania reprezentacji społecznych wielojęzyczności – przypadek przyszłych nauczycieli języka francuskiego”). Zastosowali oni grupowe mapy myśli wydobywające reprezentacje na temat wielojęzyczności wzbogacone o refleksję i jej werbalizację u studentów przygotowujących się do zawodu nauczyciela języka francuskiego. Kombinacja różnorodnych metodologii pozwoliła Autorom na ujawnienie dających do myślenia postaw i przekonań studentów przyszłych nauczycieli, zwłaszcza w świetle dominującego wśród nich przekonania o niemożności nabycia kompetencji wielojęzycznej w kształceniu formalnym.

Artykuł Adriany Biedroń („Rola pamięci roboczej w nauce języka obcego”) przypomina o niezwykle istotnych dla teorii psychologii poznawczej i neuronauk kwestii związanych z pamięcią roboczą oraz z centralnym systemem wykonawczym. Nie ulega wątpliwości, że oba wspomniane elementy stanowią istotną cechę osób wielojęzycznych oraz, szerzej, uznanych za uzdolnionych językowo. Co ważniejsze, z punktu widzenia glottodydaktyki odpowiedni trening może przyczynić się do wzrostu ich efektywności, a warto przypomnieć, że możliwość ta nie jest bynajmniej automatycznie przypisywana innym zakresom poznawczym. Tym bardziej należy dobrze rozpoznać funkcjonowanie pamięci roboczej uczących się i wzmacniać jej pozytywny wpływ na uczenie się języków obcych, o którym mówią liczne już dzisiaj badania empiryczne, choć nadal wiele wątpliwości pozostaje nierozstrzygniętych.

O uzdolnionych uczniach mówi także tekst Joanny Sobańskiej („Ocena własnych zdolności uczniów uzdolnionych językowo w polskich szkołach ponadgimnazjalnych”), podający wyniki badania kwestionariuszem ankiety dotyczącym samooceny zdolnych uczniów. Warto przekonać się, w jakim stopniu uczniowie ci podzielają opinię swoich nauczycieli, a w jakim pozostają w obszarze niedowierzania czy wręcz negowania swoich językowych predyspozycji. Autorka docieka przyczyn uzyskanych wyników i inspiruje do własnych refleksji i przemyśleń.

W przedostatnim tekście tomu, autorstwa Marioli Jaworskiej („Indywidualny styl uczenia się a preferowane strategie – studium przypadku ucznia dyslektycznego”), po raz kolejny sięgnięto do techniki studium przypadku. Czytelnik przekona się z pewnością, jak bardzo jest ona wartościowa dla diagnozy pewnych wąsko zakreślonych warunków uczenia się umożliwiając analityczne podejście do złożonych czynników współwystępujących w konkretnym przypadku osoby i kontekstu.

Tom wieńczy tekst w języku francuskim („Culture éducative et construction des représentations de l’aspect grammatical en langue étrangère : stratégies des polonophones apprenant le français en milieu formel” ), w którym Katarzyna Starościak proponuje w badaniu użycia form językowych metodologię mieszaną opartą na realizacji zadania językowego dotyczącego użycia czasów przeszłych w języku francuskim dopełnioną zwerbalizowaną introspekcją. Jak wynika z zebranych danych, pracując z uczącymi się nad szczególnie wrażliwymi na interferencję obszarami systemu języka obcego w perspektywie porównawczej, nie wolno zapominać o informacjach płynących z ogólnej kultury edukacyjnej, wspólnej dla badanej grupy i wskazującej na utrwalone w przeszłości reprezentacje i błędne przekonania.

Wielość dróg metodologicznych i bogactwo zebranych za ich pomocą danych wskazuje na wielki potencjał dalszych badań empirycznych dotyczących wielojęzyczności i kompetencji międzykulturowej, które pozwolą na ich lepsze zrozumienie zarówno dla konstruowania systemów teoretycznych, jak i dla podniesienia skuteczności procesów dydaktycznych w klasie językowej. Życzymy Państwu przyjemnej lektury.

 

Anna Jaroszewska
Jolanta Sujecka-Zając

 

Galeria

018fddc152eef8041e2acf94005c58d0
0857b56aedce102f0024f107d4aef724
0ef62615faa484e14a6bb0f9dc44b749
16662d029bba95cbf6bbef97c613af49
1fc98590ded656c5d8e807b493033786
20150907-095216
20150907-101331
20150907-181505
20150907-182448
20150907-184118
20150908-152111
20150908-191837
20150908-192449
20dc9235082d8fd928ee4861870491c3
226f7480c69915d648ea0c499a61b6b5
22e3b00075447b375dfff70c84600a18
268a3c27647ee6dcd4f08431d7564649
295ad73d0bad7925d8f1bae9361c44e1
324444354c9185186b1b30029a8cd79f
3301ceac1ffd4b133a523875d0a7db85
3981442cf819891808a6b99bb5e7892f
3a4b02ba67d6ffed452fbbcd88783a3b
4089cbb3e265cc0168c845db494cebc0
4f57b74b64897843f869bd33f2e0ab0d
531d85214fe252e45d34954b2113474b
578a49e5fea795855ca070ba8358bee6
585c0eb39a29c991258c5f75bce3de5b
5a5fdfb17011be4ca8dbda295c739759
6082564246703d8b4da5c839c272071d
6cae7d6b4a97c8b818e6f9a571f833a2
6dc96f9339a599df57baa3b58d1d08d4
704feb1c3a15f5b102ff281ce75e48b9
7378fa177fa28e0febfa2b63cd1ccfcd
7605d81c995083764231a1fe1f670219
7756946e8594388bf66dba451a61d454
7a7fac32f512aabd57ce68e4000ae433
7ecf09a5bafde064823fe60047eabea0
7fa6a420b88c9b2044187da2ec33e472
87b802c8e8837383d7e157d80e5bc843
94c107e15ad117f1fe3011332a1c9913
9f0157b1881d237b63e936d3c56542af
a0cb16494f2e53ccd6c0966629381c00
a82635d53bd029a602c232aec9f87340
ab99b7a4cacdaa1b33d98d2640740115
ad3f296a511458363bdae2a237930e7b
c8a2199086242a58a2d6eb58ab0be29a
d72fb97edd493bcf3a5b1f94413600e9
ddd26606bb2660aee50d32326de9134c
dscn4444
dscn4451
dscn4471
dscn4489
dscn4490
dscn4503
dscn4512
dscn4514-1
dscn4529
dscn4531
dscn4540
dscn4543
dscn4550
dscn4560
dscn4575
dscn4601
dscn4610
e0f8fcf5b774653ab757daf72f5a5e88
e95af6e413fb9e1c1141b01d4227bfd6
ea819af27c12045cdeb7bdd219041520
edfb868bfc38ce0549fd42cb7e71eb8b
f87515b40e6f1c8455f11fb50358520f
fa6b3a2fb967234b00119710d64d60b8
fba5b0eb310d3b55531693db1e466526
fc6007453b25ccb4546075285b877ca1
imag0123
imag0126
imag0130
imag0134
imag0137
imag0138-burst012
imag0139-burst016
img-0057
img-0067
img-0071
img-0075
img-0080
img-1930
img-1931
img-1933
img-1941
img-1942
img-1943
img-1945
img-1949
img-1952
img-1955
img-1983
mid_20150907-095216
mid_20150907-101331
mid_20150907-181505
mid_20150907-182448
mid_20150907-184118
mid_20150908-152111
mid_20150908-191837
mid_20150908-192449
mid_dscn4444
mid_dscn4451
mid_dscn4471
mid_dscn4489
mid_dscn4490
mid_dscn4503
mid_dscn4512
mid_dscn4514-1
mid_dscn4529
mid_dscn4531
mid_dscn4540
mid_dscn4543
mid_dscn4550
mid_dscn4560
mid_dscn4575
mid_dscn4601
mid_dscn4610
mid_imag0123
mid_imag0126
mid_imag0130
mid_imag0134
mid_imag0137
mid_imag0138-burst012
mid_imag0139-burst016
mid_img-0057
mid_img-0067
mid_img-0071
mid_img-0075
mid_img-0080
mid_img-1930
mid_img-1931
mid_img-1933
mid_img-1941
mid_img-1942
mid_img-1943
mid_img-1945
mid_img-1949
mid_img-1952
mid_img-1955
mid_img-1983
th_20150907-095216
th_20150907-101331
th_20150907-181505
th_20150907-182448
th_20150907-184118
th_20150908-152111
th_20150908-191837
th_20150908-192449
th_dscn4444
th_dscn4451
th_dscn4471
th_dscn4489
th_dscn4490
th_dscn4503
th_dscn4512
th_dscn4514-1
th_dscn4529
th_dscn4531
th_dscn4540
th_dscn4543
th_dscn4550
th_dscn4560
th_dscn4575
th_dscn4601
th_dscn4610
th_imag0123
th_imag0126
th_imag0130
th_imag0134
th_imag0137
th_imag0138-burst012
th_imag0139-burst016
th_img-0057
th_img-0067
th_img-0071
th_img-0075
th_img-0080
th_img-1930
th_img-1931
th_img-1933
th_img-1941
th_img-1942
th_img-1943
th_img-1945
th_img-1949
th_img-1952
th_img-1955
th_img-1983

Gościmy

Odwiedza nas 48 gości oraz 0 użytkowników.

Konferencje

Neofilolog 47/2

neo 452

Koła PTN