niedziela 19 listopad 2017

zespol new

Neofilolog nr 47/1 (2016)

 

Nr 47/1 Neofilologa dostępny online

 

Interdyscyplinarne ujęcia wielojęzyczności i międzykulturowości

 

WPROWADZENIE

Przekazujemy na Państwa ręce kolejny numer Neofilologa (47/1), który jest jednocześnie drugim z kolei tomem tematycznym stanowiącym pokłosie Dorocznej Konferencji Naukowej Polskiego Towarzystwa Neofilologicznego pt. „Wielojęzyczność i międzykulturowość w glottodydaktyce”, zorganizowanej w dniach 7-9 września 2015 w Warszawie, której współorganizatorami i gospodarzami były w tym roku Instytut Germanistyki oraz Instytut Romanistyki Uniwersytetu Warszawskiego. Ponownie zatem na łamach Czasopisma PTN przedmiotem rozważań wybitnych polskich specjalistów reprezentujących różne neofilologie będą zagadnienia wielojęzyczności i międzykulturowości, tym razem jednak uchwycone w zupełnie innym niż dotychczas wymiarze – interdyscyplinarnym. Przedkładamy je Państwu w ośmiu autonomicznych artykułach, zwracając przy tym uwagę nie tylko na ich niebywale interesującą treść, lecz również na tematycznie sprofilowany i wyjątkowo bogaty wykaz bibliograficzny, którego dostarczają ich autorzy, a który może okazać się wielce użyteczny tak na drodze dalszych teoretycznych poszukiwań, jak i w praktyce dnia codziennego, zwłaszcza nauczycielom języków obcych – w szerokim tego zawodu rozumieniu.

Tom otwiera artykuł Haliny Widły pt. „Zmierzch bilingwizmu i jego skutki”, stanowiący z jednej strony skrupulatną diagnozę głównie europejskiej, w tym polskiej, polityki kształcenia obcojęzycznego, z drugiej – wnikliwą analizę postaw Europejczyków względem języków obcych oraz współczesnych możliwości i motywów ich uczenia się. Omawiając kwestię gasnącego bilingwizmu, Autorka zwraca uwagę na zupełnie nowe uwarunkowania gospodarcze, społeczne i kulturowe, wynikające ze zjawiska globalizacji, które prowadzą co prawda do wielojęzyczności znacznej części społeczeństwa, lecz jednocześnie, a może właśnie przez to, nie pozostają bez wpływu na dydaktykę języków obcych, wymagającą wobec tych zmian, tak w sferze teoriopoznawczej, jak i praktycznej, istotnej korekty.

W drugim z kolei artykule, pt. „Koncepcje kultury a nauczanie i uczenie się języków obcych – zarys teoretyczny”, Krystyna Mihułka zwraca uwagę na panujący w dyskursie naukowym chaos terminologiczny odnoszący się nie tylko do sposobu definiowania kultury w różnych jej wymiarach, lecz również do różnej jej interpretacji – stosownie do okoliczności i środowisk, w jakich staje się ona przedmiotem opisu bądź treścią podmiotowej aktywności. Autorka poddaje szczegółowej i wieloperspektywicznej analizie różne, często skrajnie odmienne koncepcje kultury, które są przywoływane na łamach literatury z zakresu dydaktyki języków obcych. Ponadto, uwzględniając kontekst międzykulturowości, prezentuje najbardziej trafne – Jej zdaniem – ujęcia kultury wpisujące się w złożony proces kształcenia obcojęzycznego. Dopełnieniem ustaleń poczynionych na bazie kwerendy teoretycznej jest raport z badań własnych przeprowadzonych na ten temat w roku 2015 wśród studentów II roku studiów pierwszego stopnia filologii germańskiej Uniwersytetu Rzeszowskiego.

Trzeci artykuł, autorstwa Agnieszki Dryjańskiej, nawiązuje do mało jeszcze rozpoznanych, a szczególnie ważnych – w świetle społeczno-kulturowych przemian ostatnich lat – etycznych aspektów procesu kształtowania i/lub rozwijania kompetencji międzykulturowej, które, zdaniem Autorki, ale i szerokiego grona ekspertów, można i należy uwzględnić na etapie konstruowania programów nauczania i uczenia się języków obcych w warunkach formalnych. Szczególną rolę mogą odegrać w tym procesie „słowa-wartości”, niosące ze sobą – poza dosłownym znaczeniem – również zakodowany ładunek kulturowy. Umiejętność jego odszyfrowania, czemu służyć ma pogłębiona refleksja nad językiem inicjowana stosowną metodyką, kontekstem sytuacyjnym i postawą nauczyciela, jest kluczem otwierającym drzwi nie tylko do innych/obcych kultur, lecz również do kultury rodzimej.

Tekst Hadriana Lankiewicza i Anny Szczepaniak-Kozak, pt. „Polityczna poprawność dyskursu edukacyjnego: nauczyciel języka obcego w przeciwdziałaniu mowie nienawiści”, publikujemy w dobie nasilających się problemów w relacjach wielo- i międzykulturowych, do jakich dochodzi każdego dnia w granicach starego kontynentu. Rozwinięcie terminu „dyskurs” i osadzenie go w politycznym oraz edukacyjnym kontekście pozwoliło Autorom na wnikliwe omówienie zagadnienia „mowa nienawiści”, które, choć dostrzegane i odnotowane w europejskich systemach formalno-prawnych czy w środkach masowego przekazu, nie zostało dotychczas w stopniu zadowalającym wplecione w programy nauczania międzykulturowego, także na etapie kształcenia pedeutologicznego, nie mówiąc już o systemie edukacji powszechnej. Skutkuje to – m.in. w warunkach polskich – powtarzającymi się incydentami językowej patologii o podłożu rasistowskim i ksenofobicznym, które – co jest niedopuszczalne – mają miejsce bardzo często w murach wszelakich placówek oświatowych i odbywają się niejednokrotnie za przyzwoleniem, a nawet z inicjatywy nauczyciela.

W artykule pt. „Kultura w podręcznikach do nauki języków obcych jako czynnik wpływający na rozwój międzykulturowej kompetencji komunikacyjnej” Anna Jadwiga Piwowarczyk stawia sobie za cel udzielenie odpowiedzi na trzy kluczowe pytania: 1) Czym jest kompetencja międzykulturowa i socjokulturowa? 2) Czy regulacje prawne i europejskie standardy nauczania języków obcych tworzą formalną przesłankę do integracji realiów i elementów kultury nauczanego języka z jego praktyczną nauką? 3) Czy podręczniki do nauki języków obcych zawierają i akcentują typowe elementy i standardy kultury nauczanego języka, czy może treści w nich zawarte przedstawiają kulturę ujednoliconą, zglobalizowaną? Ciekawość własną, ale i Czytelnika, Autorka zaspokaja poprzez wnikliwe studium literatury przedmiotu, opisującej przede wszystkim zagadnienia „kultury” i „kompetencji międzykulturowej”, na drodze analizy prawnych regulacji systemu nauczania języków obcych w szkole wyższej w Polsce, jak również przedkładając raport z badań własnych przeprowadzonych w Studium Języków Obcych Uniwersytetu Ekonomicznego w Krakowie, a polegających na pośredniej analizie – gdyż metodą ankietowania nauczających tam lektorów – sześciu podręczników wykorzystywanych w pracy ze studentami.

„Uczenie się języków obcych w procesie samodoskonalenia i rozwoju kompetencji twórczych” omawia z kolei Marzena Blachowska-Szmigiel. Autorka uczenie się języka obcego i jego wynik, tj. dwu- lub wielojęzyczność, ujmuje w swoich rozważaniach jako aktywność wspierającą samodoskonalenie i rozwijanie kompetencji twórczych. Do swoich racji przekonuje, charakteryzując twórczość jako przedmiot badań nauk humanistycznych, a następnie omawiając neurobiologiczne oraz psychiczne podstawy samodoskonalenia i rozwoju kompetencji twórczych, powołując się przy tym na wyniki badań empirycznych w tym zakresie. W świetle poczynionych ustaleń uczenie się języka bądź języków obcych i posługiwanie się nim/nimi może służyć samodoskonaleniu i rozwijaniu kompetencji twórczych uczącego się, tym samym może pełnić rolę uświadomionego „narzędzia”, które człowiek może zaangażować do pielęgnacji kondycji własnego mózgu, w tym umysłu. Autorka podkreśla jednak, że „optymalne wykorzystanie tego narzędzia uwarunkowane jest dynamiką Ego, które w celu kontroli negatywnych uczuć aktywuje mechanizmy obronne hamujące czy też blokujące potencjał jednostki”.

„Językoznawstwo kognitywne a rozwijanie kompetencji międzykulturowej w kontekście umiędzynarodowienia szkolnictwa wyższego w Polsce” to tytuł kolejnego artykułu, w którym Ariadna Strugielska, bazując na wykładni literatury przedmiotu, lecz także odwołując się do przykładu Uniwersytetu Mikołaja Kopernika w Toruniu, w tym do własnej praktyki nauczycielskiej w tymże, rozpatruje, a następnie próbuje łączyć pojęcia „akademickości” i „międzykulturowości”. O tym, na ile jest to w warunkach polskich możliwe i czy znajduje głębsze uzasadnienie, przekona Czytelnika wnikliwa lektura tego ciekawego tekstu.

Jako ostatni w niniejszym tomie, i równie interesujący, prezentujemy artykuł Joanny Kic-Drgas pt. „Spotkania międzykulturowe z perspektywy organizatora – cienie i blaski”. Jego celem zasadniczym – jak wskazuje Autorka – jest zaprezentowanie trudności oraz szans związanych z organizacją i przeprowadzaniem spotkań międzykulturowych. Pierwsza część artykułu stanowi próbę zdefiniowania „spotkań międzykulturowych” oraz ich roli w kształceniu językowym. Punktem wyjścia do rozważań jest teoretyczny model poznawczy Kraigera, Forda i Salasa (1993), który został osadzony i przeanalizowany w kontekście międzykulturowych spotkań. W drugiej części artykułu dociekania teoretyczne zostają dopełnione ciekawym materiałem empirycznym – analizą wyników ankiety przeprowadzonej wśród 27 organizatorów spotkań międzykulturowych z Polski i z Niemiec reprezentujących różne szczeble edukacyjne. Część ostatnią artykułu stanowią wnioski przedłożone w postaci merytorycznych oraz typowo technicznych wskazówek, które Autorka kieruje do osób zajmujących się organizacją i prowadzeniem wymian/spotkań międzykulturowych.

Liczymy na to, że publikowany tu zbiór artykułów, wysoko ocenionych przez niezależnych recenzentów, znajdzie także Państwa uznanie i że, poza rozbudzeniem zainteresowania, dostarczy odpowiedzi na szereg często bagatelizowanych pytań dotyczących problematyki wielojęzyczności i międzykulturowości – zjawisk nierozerwalnie przecież powiązanych z nauczaniem i uczeniem się języków obcych. Jednocześnie uprzedzamy, że temat ten nie został jeszcze wyczerpany i będzie przedmiotem dalszych rozważań zamieszczonych w kolejnym tomie Neofilologa (47/2).

 

Anna Jaroszewska
Maciej Smuk

 

Galeria

018fddc152eef8041e2acf94005c58d0
0857b56aedce102f0024f107d4aef724
0ef62615faa484e14a6bb0f9dc44b749
16662d029bba95cbf6bbef97c613af49
1fc98590ded656c5d8e807b493033786
20150907-095216
20150907-101331
20150907-181505
20150907-182448
20150907-184118
20150908-152111
20150908-191837
20150908-192449
20dc9235082d8fd928ee4861870491c3
226f7480c69915d648ea0c499a61b6b5
22e3b00075447b375dfff70c84600a18
268a3c27647ee6dcd4f08431d7564649
295ad73d0bad7925d8f1bae9361c44e1
324444354c9185186b1b30029a8cd79f
3301ceac1ffd4b133a523875d0a7db85
3981442cf819891808a6b99bb5e7892f
3a4b02ba67d6ffed452fbbcd88783a3b
4089cbb3e265cc0168c845db494cebc0
4f57b74b64897843f869bd33f2e0ab0d
531d85214fe252e45d34954b2113474b
578a49e5fea795855ca070ba8358bee6
585c0eb39a29c991258c5f75bce3de5b
5a5fdfb17011be4ca8dbda295c739759
6082564246703d8b4da5c839c272071d
6cae7d6b4a97c8b818e6f9a571f833a2
6dc96f9339a599df57baa3b58d1d08d4
704feb1c3a15f5b102ff281ce75e48b9
7378fa177fa28e0febfa2b63cd1ccfcd
7605d81c995083764231a1fe1f670219
7756946e8594388bf66dba451a61d454
7a7fac32f512aabd57ce68e4000ae433
7ecf09a5bafde064823fe60047eabea0
7fa6a420b88c9b2044187da2ec33e472
87b802c8e8837383d7e157d80e5bc843
94c107e15ad117f1fe3011332a1c9913
9f0157b1881d237b63e936d3c56542af
a0cb16494f2e53ccd6c0966629381c00
a82635d53bd029a602c232aec9f87340
ab99b7a4cacdaa1b33d98d2640740115
ad3f296a511458363bdae2a237930e7b
c8a2199086242a58a2d6eb58ab0be29a
d72fb97edd493bcf3a5b1f94413600e9
ddd26606bb2660aee50d32326de9134c
dscn4444
dscn4451
dscn4471
dscn4489
dscn4490
dscn4503
dscn4512
dscn4514-1
dscn4529
dscn4531
dscn4540
dscn4543
dscn4550
dscn4560
dscn4575
dscn4601
dscn4610
e0f8fcf5b774653ab757daf72f5a5e88
e95af6e413fb9e1c1141b01d4227bfd6
ea819af27c12045cdeb7bdd219041520
edfb868bfc38ce0549fd42cb7e71eb8b
f87515b40e6f1c8455f11fb50358520f
fa6b3a2fb967234b00119710d64d60b8
fba5b0eb310d3b55531693db1e466526
fc6007453b25ccb4546075285b877ca1
imag0123
imag0126
imag0130
imag0134
imag0137
imag0138-burst012
imag0139-burst016
img-0057
img-0067
img-0071
img-0075
img-0080
img-1930
img-1931
img-1933
img-1941
img-1942
img-1943
img-1945
img-1949
img-1952
img-1955
img-1983
mid_20150907-095216
mid_20150907-101331
mid_20150907-181505
mid_20150907-182448
mid_20150907-184118
mid_20150908-152111
mid_20150908-191837
mid_20150908-192449
mid_dscn4444
mid_dscn4451
mid_dscn4471
mid_dscn4489
mid_dscn4490
mid_dscn4503
mid_dscn4512
mid_dscn4514-1
mid_dscn4529
mid_dscn4531
mid_dscn4540
mid_dscn4543
mid_dscn4550
mid_dscn4560
mid_dscn4575
mid_dscn4601
mid_dscn4610
mid_imag0123
mid_imag0126
mid_imag0130
mid_imag0134
mid_imag0137
mid_imag0138-burst012
mid_imag0139-burst016
mid_img-0057
mid_img-0067
mid_img-0071
mid_img-0075
mid_img-0080
mid_img-1930
mid_img-1931
mid_img-1933
mid_img-1941
mid_img-1942
mid_img-1943
mid_img-1945
mid_img-1949
mid_img-1952
mid_img-1955
mid_img-1983
th_20150907-095216
th_20150907-101331
th_20150907-181505
th_20150907-182448
th_20150907-184118
th_20150908-152111
th_20150908-191837
th_20150908-192449
th_dscn4444
th_dscn4451
th_dscn4471
th_dscn4489
th_dscn4490
th_dscn4503
th_dscn4512
th_dscn4514-1
th_dscn4529
th_dscn4531
th_dscn4540
th_dscn4543
th_dscn4550
th_dscn4560
th_dscn4575
th_dscn4601
th_dscn4610
th_imag0123
th_imag0126
th_imag0130
th_imag0134
th_imag0137
th_imag0138-burst012
th_imag0139-burst016
th_img-0057
th_img-0067
th_img-0071
th_img-0075
th_img-0080
th_img-1930
th_img-1931
th_img-1933
th_img-1941
th_img-1942
th_img-1943
th_img-1945
th_img-1949
th_img-1952
th_img-1955
th_img-1983

Gościmy

Odwiedza nas 28 gości oraz 0 użytkowników.

Konferencje

Neofilolog 47/2

neo 452

Koła PTN